Dlaczego laser traci moc i czego nie widać na ekranie

Zgłoszenie brzmi zawsze podobnie: „laser jakby słabiej działa”. Nie ma komunikatu na ekranie, nie ma awarii, urządzenie strzela. Po prostu efekty u klientów są słabsze niż pół roku temu, a operator od kilku tygodni dokłada przejście i podnosi energię, żeby wyszło na swoje.

To jest dokładnie to, jak wygląda spadek mocy. Nie jak usterka.

Objaw i pierwszy odruch

Odruch jest zrozumiały i szkodliwy: skoro efekt słabszy, podnieś energię. Działa przez jakiś czas, bo rezerwa w parametrach jest. Kosztuje dwie rzeczy. Po pierwsze, zaciera objaw, więc spadek zostaje odkryty dopiero wtedy, gdy rezerwa się skończy. Po drugie, pracujesz coraz bliżej granicy urządzenia, a to jest dokładnie ten obszar, w którym niestabilność robi się widoczna na skórze.

Alternatywa jest jedna i nie jest kosztowna: zmierzyć. Wszystko poniżej wynika z tego, że w gabinecie nikt nie mierzy, a urządzenie o tym nie informuje.

Dryf to nie rozrzut

Te dwie rzeczy mylą się notorycznie, bo klient opisuje je tym samym zdaniem, a mają różne przyczyny i różne ceny.

Rozrzut jest parametrem konstrukcji i nie da się go „naprawić”: 10–15 % w laserze kompaktowym z pasywnym Q-Switchem, 3–5 % w Modestic Edge z aktywnym, 1–3 % w Modestic Pico. Kupując laser, kupujesz jedną z tych liczb; opisaliśmy to przy aktywnym Q-Switchu.

Dryf natomiast narasta, i to jego dotyczy reszta tego tekstu.

Warto przy tym wiedzieć, że energia potrafi zmieniać się również w ciągu jednej sesji. Badanie siedmiu dermatologicznych systemów laserowych, w którym energię każdego impulsu mierzono głowicą piroelektryczną przez dwie godziny w cyklach dziesięciu minut pracy i pięciu minut przerwy, pokazało, że każde urządzenie ma własny wzorzec zmian, a test próbny nie musi reprezentować całego zabiegu. To jest jednak termika w skali godzin, nie starzenie w skali roku. Zbieramy te dwie rzeczy razem tylko dlatego, że u klienta dają ten sam objaw.

Co realnie dryfuje

Pięć przyczyn, w kolejności od najczęstszej, każda z innym adresem w serwisie.

Lampa. Przy każdym strzale ubywa materiału z bańki, a materiał rozpylony z katody osadza się na jej wewnętrznej ścianie i obniża strumień światła. Lampa nie gaśnie, tylko świeci słabiej, a pręt dostaje mniej energii do zmagazynowania. Rozpisaliśmy to przy lampie ksenonowej.

Nalot na optyce i na rurze przepływowej. Woda inna niż destylowana albo demineralizowana zostawia osad dokładnie na drodze światła pompy, a zabrudzona optyka rączki odbiera energię na samym końcu toru. Obie rzeczy są po stronie użytkownika i obie nic nie kosztują.

Pręt i powłoki. Degradują wolniej niż lampa, ale degradują. Rozpoznaje się to po tym, że wymiana lampy nie przywraca mocy.

Rozjustowanie rezonatora. Transport, wstrząs, praca. To właśnie naprawia kalibracja.

Termika. Gorszy odbiór ciepła to niższa i mniej powtarzalna energia, więc zapchany filtr i stara woda potrafią udawać zużyty pręt.

Dlaczego ekran nie pomoże

Bo ekran pokazuje wartość ustawioną, a nie wydawaną. Urządzenie rozjechane o kilkanaście procent wygląda na nim dokładnie tak samo jak sprawne. To jest cała odpowiedź na pytanie, dlaczego spadek mocy odkrywa się po efektach u klientów, a nie po komunikacie.

Pomiar rozstrzyga, ale pojedynczy pomiar rozstrzyga słabiej, niż się wydaje. W pracy dozymetrycznej nad urządzeniami dermatologicznymi wartość zadana i zmierzona różniły się o mniej niż 10 % (24,5 J wobec 26,5 J zmierzonych), a autorzy zalecali wykonanie serii co najmniej pięciu pomiarów zamiast jednego, żeby w ogóle móc mówić o powtarzalności. Serwis robi to z tego samego powodu, dla którego nie waży się człowieka raz w miesiącu i nie wyciąga wniosków.

Co serwis robi przy kalibracji

Pomiar mocy wiązki miernikiem jest jedną z pięciu pozycji przeglądu okresowego, obok kontroli urządzenia z zewnątrz i wewnątrz, odkamienienia układu wodnego, odkurzenia chłodzenia powietrzem i diagnostyki elektroniki oraz zabezpieczeń. Jest wśród nich najważniejszy, bo jest jedyny, którego nie da się zastąpić oględzinami.

Mierzymy przyrządami Ophir, i mierzymy dwie rzeczy: energię impulsu oraz czas jego trwania. Druga z nich jest tą, o którą prosimy kupujących, żeby pytali sprzedających, bo to ona odróżnia impuls nanosekundowy od pikosekundowego, niezależnie od tego, co pisze w folderze. Do profilu wiązki mamy osobną kamerę profilującą.

Wynik pomiaru trafia do raportu jako liczba. Nie jako „urządzenie sprawne”. Ma to praktyczną konsekwencję wykraczającą poza własny sprzęt: jeśli kupujesz używany laser, prosisz o raport z liczbą, a nie o zapewnienie sprzedającego. Reszta listy kontrolnej jest przy zakupie używanego Nd:YAG.

Ceny brutto z cennika serwisu. Przegląd zajmuje 1–2 dni robocze, kalibracja i regeneracja 2–7 dni roboczych.

Kolejność jest tu informacją samą w sobie. Kalibracja jest tania, bo przywraca justowanie i nastawy. Jeżeli nie wystarcza, wchodzi regeneracja z częścią, a wybór części wynika z tego, czy nowa lampa przywróciła moc. Dlatego pomiar wykonuje się przed decyzją, a nie po.

Zanim zrzucisz winę na laser

Uczciwie: nie każdy spadek skuteczności jest spadkiem mocy. Zmienił się profil klientów, trafiła się seria pigmentów innego składu, ktoś skrócił odstępy między sesjami, sesje przeszły z przedramion na plecy. Fluencja zależy też od wielkości plamki, więc zmiana końcówki zmienia dawkę bez zmiany energii. Rozpisaliśmy to przy fluencji i wielkości plamki.

Pomiar rozstrzyga to w jedną stronę definitywnie: jeżeli urządzenie wydaje tyle, ile deklaruje, przyczyny szukaj w protokole, nie w sprzęcie.

Nasza opinia. Jeśli masz urządzenie na gwarancji, pracujesz nim kilka razy w tygodniu i trzymasz się terminów przeglądów, prawdopodobnie nigdy nie zobaczysz dryfu, o którym tu piszemy. Zostanie wyłapany, zanim zdąży się ujawnić u klienta.

To nie jest argument przeciwko pomiarowi, tylko jego uzasadnienie. Coroczny pomiar zamienia dyskusję o wrażeniach w liczbę i jest najtańszą pozycją w budżecie eksploatacyjnym, również wtedy, a właściwie zwłaszcza wtedy, gdy wynik wychodzi dobry.

Źródła

• Lister T, Wright P, Graham P. Variations in laser energy outputs over a series of simulated treatments. Br J Dermatol 2014;171(4):806. Siedem systemów dermatologicznych, głowica piroelektryczna, dwie godziny pomiaru w cyklach 10 min pracy i 5 min przerwy.
• Soriani A, D'Alessio D, Cattelan V, Cameli N, Mariano M, Ungania S, Guerrisi M, Strigari L. Physical and Dosimetric Optimization of Laser Equipment in Dermatology: A Preliminary Study. Biomed Res Int 2014;2014:151969. Wartość teoretyczna 24,5 J wobec 26,5 J zmierzonych, zalecenie serii co najmniej pięciu pomiarów.
• Paschotta R. Flash Lamps. RP Photonics Encyclopedia. Ablacja bańki i osad z rozpylonej katody obniżają strumień światła lampy.
• Zakres przeglądu okresowego i cennik serwisu Modestic; raport serwisowy z wartością pomiaru.

sprawdź cennik przeglądu i kalibracji→

Najczęstsze pytania